Darmowa gra chemiczna dla dzieci 10–13 lat. Badaj ciecze z kuchni sokiem z czerwonej kapusty, odczytuj pH, zobojętniaj kwasy i napełniaj balonik gazem.
Jak się gra
Na półce stoją butelki z cieczami, które zna każdy z kuchni i łazienki: sok z cytryny, ocet, cola, mleko, czarna kawa, woda z mydłem, soda oczyszczona, pasta do zębów. Obok stoi probówka z fioletowym sokiem z czerwonej kapusty. Dziecko przeciąga butelkę na probówkę, ciecz się wlewa, a kolor od razu się zmienia. Potem trzeba zdecydować: kwas, odczyn obojętny czy zasada? Albo dotknąć skali pH w miejscu, które pasuje do koloru.
Na dalszych poziomach doświadczenia zamieniają się w zadania laboratoryjne. Pięć tajemniczych cieczy trzeba zbadać i ułożyć w tęczę od najbardziej kwasowej do najbardziej zasadowej. Ocet trzeba zobojętnić, dodając wodę z sodą kropla po kropli i patrząc na pH-metr. Sodę i ocet trzeba zmieszać w takich ilościach, żeby balonik napełnił się dokładnie zadaną ilością gazu, a nic nie zostało.
| Poziomy | Doświadczenie |
|---|---|
| 1–3 | Zbadaj ciecz i zdecyduj: kwas, obojętny czy zasada |
| 4–6 | Odczytaj kolor i wskaż miejsce na skali pH |
| 7–9 | Zbadaj tajemnicze ciecze A–E i ułóż je w tęczę pH |
| 10–11 | Dodawaj wodę z sodą kropla po kropli, aż ocet lub sok z cytryny będzie obojętny |
| 12 | Zobojętnij zasadę, dodając ocet |
| 13–15 | Zmieszaj sodę z octem, żeby napełnić balonik dokładną ilością gazu |
| 16–18 | Rozpoznaj tajemniczą ciecz po kolorze |
| 19–20 | Mistrz laboratorium: wszystko naraz |
Czego uczy się dziecko
Czym jest odczyn. Słowa „kwas” i „zasada” często kojarzą się z czymś groźnym. W grze dziecko widzi, że kwasem jest sok z cytryny, a zasadą woda z mydłem i pasta do zębów. Chemia przestaje być abstrakcyjna, bo dotyczy rzeczy z domu.
Skali pH. Skala od 0 do 14 z siódemką pośrodku to podstawa, która wraca na chemii w klasie 7 i 8. Tutaj dziecko poznaje ją przez kolory i od razu wie, gdzie leży cola, a gdzie mleko.
Zobojętniania. Dodawanie zasady do kwasu kropla po kropli, aż kolor stanie się fioletowy, to uproszczone miareczkowanie. Dziecko uczy się cierpliwości i precyzji: jedna kropla za dużo i roztwór robi się zasadowy.
Proporcji w reakcji. W zadaniach z balonikiem trzeba policzyć, ile łyżeczek sody pasuje do ilu mililitrów octu. Jeśli czegoś jest za dużo, część zostaje. To pierwszy krok do zrozumienia, że substancje reagują w określonych proporcjach.
Obserwacji i wnioskowania. Rozpoznawanie tajemniczej cieczy po kolorze to praca badacza: obserwuję, porównuję z wzorcem, wyciągam wniosek.
Wskazówki dla rodziców
- Zróbcie wskaźnik z kapusty. Pół główki czerwonej kapusty, gorąca woda i sitko. Po kwadransie macie fioletowy wywar na kilka doświadczeń.
- Badajcie razem domowe ciecze. Ocet, sok z cytryny, woda z kranu, roztwór sody, woda z mydłem. Dziecko zapisuje kolory w tabelce i porównuje z grą.
- Wulkan z sody. Butelka, dwie łyżeczki sody, trochę octu i balonik na szyjce. Obserwujcie, jak się napełnia.
- Mów o bezpieczeństwie. Silne środki czystości, jak płyny do udrażniania rur, też mają skrajne pH, ale do doświadczeń się nie nadają. Dobra okazja, żeby porozmawiać, dlaczego.
- Nazywaj kolory dokładnie. „Różowofioletowy” i „niebieskozielony” to ważne różnice. Precyzyjny język pomaga w każdej nauce przyrodniczej.
Zabawy bez ekranu
- Tajna wiadomość. Napiszcie coś patyczkiem do uszu zamoczonym w roztworze sody na białej kartce. Po wyschnięciu posmarujcie kartkę wywarem z kapusty i odczytajcie napis.
- Tęcza w szklankach. Ustawcie w rzędzie sześć szklanek z wywarem i do każdej dodajcie coś innego. Ułóżcie je od czerwonej do zielonej.
- Musujące jajko. Zostawcie jajko w occie na dobę. Skorupka zniknie, bo kwas reaguje z węglanem wapnia, z którego jest zbudowana.
Częste błędy
- Mylenie fioletu z niebieskim. Odczyn obojętny jest fioletowoniebieski, a zasada wyraźnie niebieska lub zielona. Pomaga tabelka kolorów.
- Za szybkie dodawanie kropli przy zobojętnianiu. Lepiej po jednej kropli i patrzeć na pH-metr.
- Za dużo octu w balonie. Bez wystarczającej ilości sody ocet zostaje i balonik się nie powiększa.
Więcej podobnych gier znajdziesz w dziale gry przyrodnicze.