Darmowy symulator orbit dla dzieci 10–13 lat. Ustaw prędkość i kąt startu, wejdź na orbitę, ucieknij przed grawitacją, złap księżyc i sprawdź prawo Keplera.
Jak się gra
Pośrodku ekranu jest planeta albo gwiazda, a obok niej punkt startu satelity. Dziecko ustawia suwakiem prędkość startu, a na dalszych poziomach także kąt. Przerywana linia podglądu pokazuje, jak poleci satelita. Po naciśnięciu Start obiekt rusza, a grawitacja zaczyna go przyciągać. Za wolno i satelita spada na powierzchnię. Za szybko i odlatuje na zawsze. Pomiędzy jest orbita.
Pod suwakiem stale widać trzy liczby: aktualną prędkość, prędkość kołową i prędkość ucieczki. To one są kluczem do rozwiązania większości misji. Na kolejnych poziomach pojawiają się pierścienie, które trzeba dotknąć elipsą, kometa do trafienia, poruszający się księżyc i duża planeta, która może posłużyć za procę.
| Poziomy | Misja |
|---|---|
| 1–3 | Dowolna orbita, potem orbita kołowa, potem szybsza orbita bliżej Słońca |
| 4–6 | Elipsa, która dotyka zewnętrznego pierścienia albo nurkuje do wewnętrznego |
| 7–8 | Pełna ucieczka, potem ucieczka z najmniejszą możliwą prędkością |
| 9–10 | Kąt startu, żeby trafić w pierścień i kometę |
| 11–13 | Wybór chwili startu, żeby złapać poruszający się księżyc |
| 14–16 | Proca grawitacyjna obok dużej poruszającej się planety |
| 17 | Trzecie prawo Keplera: o ile dłużej trwa orbita 4 razy dalsza? |
| 18 | Gwiazda o dwa razy większej masie: nowa prędkość kołowa |
| 19–20 | Misje z ograniczoną ilością paliwa |
Czego uczy się dziecko
Czym jest orbita. Najważniejsze odkrycie to zdanie „satelita cały czas spada”. Gdy dziecko widzi, jak za wolny satelita opada spiralą, a odpowiednio szybki ciągle chybia planety, rozumie orbitę lepiej niż z jakiejkolwiek definicji.
Zależności między prędkością a kształtem orbity. Trochę szybciej niż kołowa i orbita robi się wydłużoną elipsą. Trochę wolniej i satelita nurkuje bliżej gwiazdy. Te zależności dziecko wyczuwa w rękach, przesuwając suwak.
Prędkości ucieczki. Gra pokazuje, że prędkość ucieczki to zawsze około 1,41 prędkości kołowej, czyli pierwiastek z dwóch. To piękny przykład tego, jak matematyka opisuje przyrodę.
Planowania w czasie. Złapanie księżyca wymaga startu z wyprzedzeniem, bo księżyc też się porusza. Tak samo planuje się misje kosmiczne, które wyruszają w ściśle określonych „oknach startowych”.
Praw Keplera. Na poziomie 17 dziecko przewiduje, ile razy dłużej potrwa orbita cztery razy dalsza, a potem sprawdza to w symulacji. Odpowiedź (osiem razy) wynika z prawa, które Kepler odkrył czterysta lat temu, analizując obserwacje Marsa.
Wskazówki dla rodziców
- Zacznijcie od rzutu piłką. Rzućcie piłkę lekko, potem mocniej. Im szybciej leci, tym dalej spada. Satelita to piłka rzucona tak szybko, że „spada” dookoła Ziemi.
- Obserwujcie Międzynarodową Stację Kosmiczną. Jest widoczna gołym okiem jako szybko przesuwająca się jasna kropka. Godziny przelotów nad Polską można sprawdzić w internecie.
- Opowiedz o Koperniku. To on umieścił Słońce w centrum, a Kepler i Newton dopisali prawa ruchu. Dla polskiego dziecka to dobra okazja do dumy.
- Nie podawaj liczb od razu. Na poziomie z najmniejszą prędkością ucieczki niech dziecko samo zauważy zależność od prędkości kołowej.
- Pytaj o przewidywania. Przed każdym startem: „Co się stanie, jeśli dodam 1 km/s?”.
Zabawy bez ekranu
- Wiadro na sznurku. Kręcenie wiaderkiem z odrobiną wody nad głową (na dworze) pokazuje, jak siła dośrodkowa trzyma ciało na orbicie.
- Elipsa z pinezek. Dwie pinezki, pętla ze sznurka i ołówek pozwalają narysować elipsę. Pinezki to ogniska, a w jednym z nich byłaby gwiazda.
- Planetarium. Wizyta w planetarium, na przykład w Centrum Nauki Kopernik w Warszawie, świetnie uzupełnia grę.
Częste błędy
- Za duża prędkość przy orbicie kołowej. Zielony pas jest wąski. Lepiej zmieniać prędkość małymi krokami.
- Start prosto w księżyc. Księżyc się porusza, więc trzeba celować w miejsce, gdzie będzie.
- Proca przed planetą zamiast za nią. Żeby przyspieszyć, trzeba przelecieć za poruszającą się planetą.
Więcej podobnych gier znajdziesz w dziale gry przyrodnicze.