Sortuj słowa na części mowy, buduj zdania według wzoru, uzgadniaj podmiot z orzeczeniem i poprawiaj błędy. Gramatyka w 20 poziomach dla dzieci od 8 do 12 lat.
Jak się gra
Dziecko pracuje w fabryce, w której zamiast cukierków produkuje się zdania. Gra ma kilka stanowisk. Na stanowisku sortowania po taśmie jadą skrzynki ze słowami, a trzeba je wrzucić do pojemników: rzeczownik, czasownik, przymiotnik, przysłówek, zaimek, przyimek. Na stanowisku budowania maszyna pokazuje wzór, na przykład PRZYMIOTNIK RZECZOWNIK CZASOWNIK, a dziecko przeciąga słowa na puste miejsca. Wychodzi zdanie „Sprytna wiewiórka skacze”, które lektor czyta na głos.
Są też inne zadania. W pomieszanych zdaniach trzeba dotykać słów w dobrej kolejności. W oznaczaniu dziecko dotyka w zdaniu wszystkich słów danej części mowy. W uzgadnianiu wybiera czasownik, który pasuje do podmiotu. Na poziomie znajdź i popraw jedno słowo w zdaniu jest złe i trzeba je wskazać oraz poprawić.
| Poziomy | Stanowisko |
|---|---|
| 1–2 | Sortowanie: rzeczowniki, czasowniki, przymiotniki |
| 3–4 | Budowanie zdań, jeden czy wiele |
| 5–8 | Przysłówki, dłuższe zdania, pomieszane zdania, jest i są |
| 9–12 | Zaimki, zdania z zaimkiem, oznaczanie słów, podchwytliwe podmioty |
| 13–16 | Przyimki, długie zdania, budowanie z przyimkiem, oznaczanie dla ekspertów |
| 17–20 | Trudne formy, poprawianie błędów i zmiana w fabryce |
Czego uczy się dziecko
Rozpoznawania części mowy. Dziecko uczy się zadawać pytania: kto? co? to rzeczownik, co robi? to czasownik, jaki? to przymiotnik, jak? to przysłówek. Dzięki temu gramatyka przestaje być listą definicji do wkucia.
Odmiany i zgody form. Wesoły kot, ale wesoła żaba. Pod stołem, a nie pod stół. Gra pilnuje, żeby słowa pasowały do siebie rodzajem i przypadkiem.
Budowy zdania. Wzory pokazują, że zdanie ma stały szkielet, do którego wstawiamy różne słowa. To pomaga potem pisać pełne, poprawne zdania w wypracowaniach.
Poprawnej polszczyzny. Formy takie jak „poszła”, „rozumieją” i „wezmę” często sprawiają kłopot. Gra ćwiczy je bez nudnych tabel.
Pisowni „nie” z czasownikami. „Nie lubi”, „nie ma” zawsze osobno. Krótka zasada, którą warto utrwalić jak najwcześniej.
Dla kogo i jak długo
Gra jest przeznaczona dla dzieci od ośmiu do dwunastu lat. Ośmiolatki zaczynają od rzeczowników i czasowników, a przysłówki, zaimki i przyimki to materiał klas 3–5. Uczniowie starszych klas mogą traktować grę jako szybką powtórkę przed sprawdzianem z gramatyki. Jeden poziom trwa około pięciu minut.
Gramatyka bez wkuwania
Wielu dorosłych pamięta gramatykę jako listę definicji do nauczenia na pamięć. Tymczasem dzieci najlepiej rozumieją ją przez działanie: sortowanie, budowanie i poprawianie. Kiedy dziecko samo zobaczy, że „wesoły żaba” brzmi źle, a „wesoła żaba” dobrze, reguła zgody rodzaju staje się oczywista. Gra używa polskich nazw części mowy i pytań pomocniczych, takich samych jak w podręcznikach, więc łatwo ją połączyć ze szkolnymi lekcjami.
Wskazówki dla rodziców
- Zadawajcie pytania. „Pies” to kto? co? A „skacze”? Co robi? Pytania prowadzą do odpowiedzi szybciej niż definicje.
- Twórzcie śmieszne zdania. Ogromna biedronka chrapie pod samochodem? Gramatycznie poprawne i bardzo zabawne.
- Szukajcie części mowy w książkach. Przy wspólnym czytaniu zaznaczajcie przymiotniki jednym kolorem, a czasowniki drugim.
- Chwal za poprawkę. Znalezienie własnego błędu to umiejętność, którą warto docenić.
Zabawy bez ekranu
- Gramatyczne pudełka. Trzy pudełka po butach z napisami i karteczki ze słowami do wrzucania.
- Zdanie na kostce. Na jednej kostce przymiotniki, na drugiej rzeczowniki, na trzeciej czasowniki. Rzucamy i czytamy zdanie.
- Bingo części mowy. Plansze z nazwami części mowy i słowa czytane przez rodzica.
- Zgadnij, kto to. Opisujemy przedmiot tylko przymiotnikami, a reszta zgaduje.
Częste błędy
- Przymiotnik w złym rodzaju. Wesoły pasuje do kota, ale nie do żaby.
- Przysłówek i przymiotnik. Szybki to przymiotnik, szybko to przysłówek.
- Podmiot złożony. „Mama i tata” to liczba mnoga, więc gotują, a nie gotuje.
Więcej zabaw ze słowami jest w dziale gry z literami i słowami.